Eindbestemming: Mojave Airport | Achtergrond
In dit artikel:
Mojave Airport (MHV) in de Californische Mojavewoestijn is een van de bekendste vliegtuigkerkhoven ter wereld: uitgefaseerde toestellen komen er vaak voor de laatste keer aan de grond om vervolgens jarenlang te verweren of te worden ontmanteld. Het veld ligt tussen State Route 14 en 58, vlakbij militaire installaties zoals Edwards Air Force Base, en huisvest ook het Mojave Air and Space Port. Vanaf de snelweg en vanaf het tegenoverliggende enorme windmolenpark is het rommelige landschap van veraf duidelijk zichtbaar.
De locatie heeft een lange luchtvaarthistorie: in 1935 ontstond er een klein vliegveld voor de lokale mijnindustrie, in 1942 namen Amerikaanse strijdkrachten het over en in 1961 kwam het onder beheer van Kern County, waarna het groeide tot een civiel vliegveld gecombineerd met een bedrijventerrein voor de luchtvaart. Inmiddels zijn er meer dan zestig bedrijven actief — van composietfabricage en vliegsystemen tot ruimtevaartbedrijven zoals BAE Systems, Orbital ATK, Scaled Composites, Virgin Galactic en de National Test Pilot School — en er vinden ook massale demontages van vliegtuigen plaats.
Bij de ingang markeren enkele museumstukken de plek: een F-4 Phantom II (later als doeldrone gebruikt), een Convair 990 (door NASA ingezet voor tests aan spaceshuttle-onderdelen) en een SAAB Draken (gebruik in testpilotenopleiding). Ook staat er de onvoltooide Rotary Rocket Roton als herinnering aan ambitie en falen, en het Voyager Restaurant biedt uitzicht op het veld waar veel vliegcarrières stilvallen.
Praktisch verloopt het brengen van buitenlands geregistreerde toestellen naar Mojave niet rechtstreeks: de crew moet eerst aankomen op een ‘port of entry’ voor inklaring door Amerikaanse douane (bijvoorbeeld Los Angeles), en het laatste traject naar Mojave wordt visueel gevlogen in uncontrolled airspace, met strikte vermijding van het omliggende militaire luchtruim. Na landing volgt een vast ritueel: taxi naar de linkerkant, motoren uit, gear pins aanbrengen, en op batterijvermogen naar een positie slepen waar de motoren snel worden verwijderd en kappen geopend om de machine definitief te laten afkoelen.
De staat waarin de vliegtuigen achterblijven varieert van zorgvuldig opgeslagen exemplaren tot uiteengereten rompen. Zodra motoren zijn verwijderd worden toestellen naar andere plekken gesleept en raken ze in verval: zand waait naar binnen, duiven nestelen in rompjes, banden lopen leeg en casco’s slijten op bielzen. In tegenstelling tot sommige andere vliegtuigkerkhoven staan hier de rompwrakken vaak kriskras door elkaar; onderdelen liggen verspreid over het hete zand, hydraulische vloeistof lekt en deuren en roeren bonzen en piepen als stille protesten in de wind.
Voor de coronapandemie stonden er al veel drie- en viermotorige types zoals DC‑10’s, MD‑11’s en 747‑400’s; de pandemie versnelde de uitfasering van jumbo’s, waardoor nog meer grootmateriaal naar Mojave ging. Grote maatschappijen lieten iconische toestellen richting Mojave vertrekken: Qantas’ laatste 747 (VH‑OEJ ‘Wunala’) vloog erheen op 22 juli 2020, Lufthansa en KLM stuurden eveneens Jumbos en MD‑11’s. KLM heeft een geschiedenis van toestellen die tijdelijk of permanent naar Mojave gingen; om herkenning en negatieve associatie met verval te vermijden worden logo’s en letters vaak verwijderd, al blijft de hemelsblauwe kleur voor spotters herkenbaar. Martinair liet meerdere MD‑11’s achter met nog leesbare naam- en oprichtersinscripties.
Veel piloten kiezen er bewust voor om het laatste vluchtje naar Mojave zelf te maken: het afscheid van een type of een specifiek toestel wordt emotioneel beleefd en soms in beeld vereeuwigd met afscheidsinscripties op neus, wieldeuren en wielen. Die persoonlijke rituelen benadrukken dat Mojave niet alleen een industriële sloopplaats is, maar ook een plek van herinnering en afsluiting.
Mojave fungeert daarnaast als film- en videolocatie — tegen hoge vergoedingen en strikte verzekeringsvereisten — waardoor artiesten als Robbie Williams er opnamen realiseerden. Voor vliegtuigspotters zijn de poorten meestal gesloten; publiek kan het veld alleen vanaf buiten bekijken of eromheen rijden.
Kortom: Mojave Airport combineert bedrijfsmatige ontmanteling, luchtvaart- en ruimtevaartactiviteiten, historische herinneringen en cultuurproductie. De droge woestijnlucht en de grote ruimte maken het een logische bestemming voor uitgefaseerde en afgedankte toestellen, maar ook tot een plek waar nostalgie, technisch vakmanschap en commerciële belangen elkaar ontmoeten.