Veel te weinig duurzame kerosine: luchtvaart worstelt met vergroening
In dit artikel:
De EU verplicht luchtvaartmaatschappijen vanaf 2025 om bij te mengen met duurzame vliegtuigbrandstof (SAF): vanaf 2% in 2025, oplopend naar 6% (2030), 20% (2035) en 70% (2050). Deskundigen waarschuwen dat het onzeker is of de sector deze doelen kan halen: SAF is nu schaars en duur, en alternatieven zoals grootschalig elektrisch vliegen liggen op korte tot middellange termijn niet voor de hand.
SAF wordt in veel gevallen gemaakt uit reststromen van oliën en vetten afkomstig van plantaardige bronnen. Omdat die planten tijdens groei CO2 opnemen en die CO2 bij verbranding weer vrijkomt, ontstaat een korte, gesloten koolstofcyclus — in tegenstelling tot fossiele kerosine, die nieuwe, miljoenen jaren vastgelegde CO2 toevoegt aan de atmosfeer.
In Nederland is productie nog kleinschalig maar er zijn stappen: afgelopen week is de bouw gestart van een fabriek van SkyNRG die vanaf 2028 jaarlijks 100.000 ton SAF moet maken uit restoliën en -vetten. KLM, medeoprichter en aandeelhouder van SkyNRG, heeft toegezegd 75.000 ton per jaar af te nemen en roept op tot meer fabrieken en actieve overheidssteun. Ter vergelijking: op Schiphol gaat het jaarlijks om ongeveer drie à vier miljoen ton kerosine; de nieuwe SkyNRG‑fabriek dekt dus maar een fractie van de behoefte. De raffinaderij in Rotterdam werd vorig jaar aangepast voor productie tot 500.000 ton per jaar, maar grote oliemaatschappijen als Shell en BP trokken zich juist terug uit geplande SAF‑projecten vanwege onrendabele businesscases.
Er zijn bovendien grenzen aan hoeveel reststromen beschikbaar zijn, waardoor alternatieve grondstoffen en extra investeringen nodig zijn om voldoende SAF te maken. Elektrisch vliegen wordt door experts als Strengers op korte termijn geen oplossing genoemd: kerosine heeft een veel hogere energiedichtheid dan huidige batterijen. Startups in hybride/elektrisch vliegen hebben het moeilijk — zo ging het Delftse Maeve Aerospace onlangs failliet.
Kleine verduurzamingsmaatregelen op de grond, zoals elektrische taxibots die vliegtuigen naar de startbaan duwen en zo brandstof besparen, zijn nuttig maar relatief onbelangrijk voor de totale uitstoot: alle Nederlandse luchthavens samen stootten in 2025 circa 94.000 ton CO2 uit, terwijl het totale vliegverkeer rond de 11 miljoen ton uitstootte. Conclusie: SAF is vooralsnog de belangrijkste route om commerciële luchtvaart te verduurzamen, maar opschaling, betaalbaarheid en grondstofzekerheid vormen grote knelpunten die beleidsmatige en industriële inzet vereisen.